Sporadisch duiken er functionele bieren op die worden verrijkt met mineralen, vitaminen of eiwitten en die zorgen voor spierherstel, stressbeheersing en beleving. Nieuw is het concept niet want in de renaissance was bier de gezondheidsdrank en bekleedden ‘medicinale bieren’ al een prominente plaats.
In de overgangsperiode van de late middeleeuwen naar de renaissance en de vroege nieuwe tijd herontdekt men de klassieke oudheid, worden ontdekkingsreizen gemaakt, ontstaat de boekdrukkunst en worden de eerste nederlandstalige kookboeken uitgebracht. Bier wordt daarin voluit gepositioneerd als een gezondheidsdrank.
Zo vermeldt het ‘Notabel Boecxken’ uit 1514 een recept om een ‘suypen’ te maken ‘voer eenen crancken oft siecken mensche’. Je neemt daarvoor twee eierdooiers en wat bloem, mengt dat onder bier (zoveel tot je denkt dat het genoeg is), doet er een snede brood met wat zout bij en laat het al roerend koken’.
Anderhalve eeuw later, in 1660, besteedt een boekje over ‘verstandig huishouden’ al in zijn eerste hoofdstuk aandacht aan medicinale bieren door er kruiden en specerijen aan toe te voegen. Dat men zeer veel geloof hechtte aan bier als gezondheidsdrank blijkt uit één van de eerste alinea’s: “Het bier is een drank uit kooren en hop in water gekookt to onderhoud des menselijken levens. … Hop maeckt goedt bier, opent het verstopte, reynigt het bloedt, verhindert alle vuyligheyt in het lijf en dryft de galachtighe vochtigheden uit”.
Wat volgt, is een lijst met een tiental ‘medicijnische bieren’ waaronder gemberbier ‘tegens een quaede maegh’ en wanneer je het ’s morgens nuchter drinkt, zorgt het voor ‘zachten stoel-gangh’. Met het oog op een betere persoonlijke hygiëne wordt aangeraden om ‘het vel van een mensch met weytenbier (tarwebier) te wassen’ omdat je er ‘schoon en blank’ van wordt.
Het moet zijn dat er vaak snikhete zomers waren want men somt een reeks bieren op die ‘in een hete zomer de innerlijke hitte stillen’. Zo wordt aangeraden om ’s morgensvroeg nuchter alsembier te drinken omdat het de maag en de appetijt versterkt, het de gal door het water drijft en het de verstoptheid van de lever en de milt verdrijft. Bovendien doodt het ook de wormen met een fijne bitterheid. Het is verder goed tegen geelzucht, het versterkt je zicht en het helpt als je niet kan slapen. Zeer gezond voor de vrouwen is in hete zomers ook bijvoet-bier want het is tegen de onvruchtbaarheid die komt van te grote vochtigheid. Het stilt de hoofdpijn, breekt nierstenen en blaren af.
Bier met hysop heeft ‘een grote deugd want het reinigt de longen gelijk de ouderen gezegd hebben’. Het is goed tegen benauwdheden in de borst, het doodt de wormen in het lijf, het is goed voor het hoesten en werpt fluimen uit. Hysop-bier geeft je ook een goed aangezicht en een goede stem.
Lavendel-bier sterkt het hoofd ‘geweldig’ en het merg in de ruggengraat evenals ‘de nieren die van daaruit ontspringen’ maar het is een ‘kostelijk ding tegen zware gebreken, jicht en lammigheid’.
In de zomer is er nog het ‘profijtelijk’ kersenbier. Als je de gekneusde pitten mee in het bier doet, wordt het een doordringend bier dat de hersenen bevordert.
Voor tal van andere kwalen is er nog rozemarijnbier, jeneverbessenbier. Het enige probleem van die medicinale bieren is dat zomers de donder erin kan slagen en het aan smaak en heilzaam effect verliest. Om het opnieuw lieflijk om drinken te maken, moet je er dan maar wortelen van viooltjes, kruidnagel, nootmuskaat, gember, vlierbessen en droge bladeren van de tamarinde aan toevoegen. Op het koelvat mag je ook nog de bladeren van grote dondernetels leggen.
Menu
