Belgische bierdiplomatie is geëvolueerd van een leuke en effectieve strategie tot een wereldwijd bekend fenomeen. Buitenlandse gasten waarderen het dat de initiatiefnemer zijn gasten laat delen in de unieke Belgische biercultuur. Belgisch bier creëert een ontspannen sfeer en toont hoe een gediversifieerd aanbod bijdraagt tot het bevorderen van internationale relaties waaruit meermaals vriendschapsbanden ontstaan.
De Fransen pronken al decennialang met hun wijnen en champagnes om ‘goodwill’ te creëren. De Chinezen zetten sinds 1941 hun panda’s in voor goede diplomatieke relaties. Tussen de Amerikaanse buitenlandminister en de Chinese premier Zhou Enlai speelde de pingpong-diplomatie in 1971-1972. Ronald Reagan verkoos de roosvariëteit American Beauty als ‘national flower’ in 1986 en schonk die vervolgens aan Raisa, de vrouw van Mikhail Gorbatsjov. Tussen 1985 en 2019 tekenden Nederlandse siertelers voor de bloemenzee op het Sint-Pietersplein in Rome.
“Bier is één van de belangrijkste pijlers van de diplomatie. Aan een tafel met bier kan men alles zeggen”, zei Luitpold Prinz von Bayern, eigenaar van de König Ludwig Schlossbrauerei Kaltenberg (nabij München), bij het aansteken van een vat Ritterbock in maart 2012.
Maar, bestaat er ook zoiets als Belgische bierdiplomatie? Voor het antwoord daarop neusden wij op internet en het eigen archief en stelden wij de vraag ook aan Sven Gatz en Alexander De Croo, twee politici met een hart voor bier.
Buitenland waardeert geraffineerde biercultuur
Dat Belgisch bier zijn weg zou vinden in de diplomatie is niet verwonderlijk. Onderzoek door Why5Research in 2013 wees uit dat buitenlanders de rijkdom aan smaken, stijlen, geuren en kleuren zo uniek vinden aan Belgisch bier, naast de traditie die er vanuit gaat en het feit dat er een échte cultuur bestaat rond abdij- en trappistenbieren. Het onderscheidend vermogen van Belgisch bier tegenover bijvoorbeeld het Duits, Tsjechisch en Engels bier ligt hoofdzakelijk in het verfijnde, de maturiteit, de passie en het geraffineerde dat onze biercultuur uitademt, aldus de respondenten uit het onderzoek.
De oorsprong van de Belgische bierdiplomatie situeert zich welllicht enkele decennia vroeger. Premier Jean-Luc Dehaene (1992-1999) uitte zich als een groot pleitbezorger van Belgisch bier en zou als eerste Belgisch speciaalbier in onze ambassades hebben laten schenken. Mogelijk werd hij daarvoor geïnspireerd door zijn partijgenoot, brouwer Paul De Keersmaeker die tussen 1981 en 1992 staatssecretaris voor Europese Zaken en Landbouw was en die er meermaals op aandrong dat men in onze ambassades beter Belgisch bier zou presenteren in plaats van (Franse) wijn.
Geïnspireerd door Brits parlement
Een meer gestructureerd beeld van de Belgische bierdiplomatie ontstaat vanaf 2010. Geïnspireerd door The All-Party Parliament Beer Group, die in 1993 in het Britse parlement was opgericht om de bier- en pubsector beter bekend te maken bij politici, richtte Vlaams parlementslid Sven Gatz de Belgische Parlementaire Bierclub op, gesteund door de Belgische Brouwers. “Ik schreef hiervoor zo’n 500 volksvertegenwoordigers, senatoren en ministers aan in de verschillende parlementen en één op vijf reageerde positief op het idee. Wij kwamen tweemaal per jaar samen om er brouwers te ontmoeten rond brouwerijgerelateerde onderwerpen of een proeverij. Het was allemaal vrij informeel en duurde hooguit een tweetal uren tijdens de middag. Voor brouwers was het een gelegenheid om bierminnende politici te ontmoeten en met hen ook te praten over andere onderwerpen”.
In 2011 verlaat Sven Gatz de Belgische politiek om directeur te worden van de Belgische Brouwers en kan hij van zijn hobby zijn beroep maken. In de inmiddels tot Belgian Beer Club omgedoopte vereniging wordt hij opgevolgd door achtereenvolgens Jean-Luc Crucke en Sabien Lahaye-Battheu maar na 2016 lijkt de vereniging niet langer te bestaan.
In 2014 keert Sven Gatz weer naar de politiek en wordt hij minister van jeugd, cultuur, media en Brussel in de Brusselse regering. Na de verkiezingen van 2019 wordt hij minister van financiën en begroting en tekent hij vanuit die hoedanigheid mee voor de realisatie van de Belgian Beer World Experience in het Brusselse Beursgebouw.
Diplomatisch de Belgische biercultuur toelichten
Als directeur van de Belgische Brouwers wist Sven Gatz het Belgisch bier te promoten, ook in het buitenland waar hij kon rekenen op de steun van diverse ambassades. “Via hen vernam ik dat er op het Unesco-hoofdkwartier in Parijs een vergadering plaats had over een mogelijke erkenning van de Belgische biercultuur als immaterieel werelderfgoed nadat het dossier daarvoor in 2014 was ingediend door de Duitstalige Gemeenschap. Men suggereerde mij dat het geen slecht idee zou zijn om na afloop van de vergadering op de aansluitende receptie wat Belgisch bier te serveren. De bieren met bijhorende glazen waren voorafgaand door diverse brouwers in Parijs geleverd en ik heb de trein naar Parijs genomen om er als ‘kelner’ Belgische bieren te serveren. Ik heb de aanwezigen toen heel discreet geïnformeerd over de Belgische bierstijlen in al hun verscheidenheid”.
“Achteraf gezien was het diplomatiek een goede zet die ongetwijfeld heeft bijgedragen tot de erkenning van de Belgische biercultuur. Ik kan niet-biergerelateerde politici alleszins aanraden dat zij bij contacten met het buitenland inzetten op Belgisch bier. Wij zijn ondertussen gekomen op een moment dat buitenlandse gasten op officiële, internationale, evenementen en handelsmissies verwachten dat zij binnen een Belgische context worden getrakteerd op een glas Belgisch bier”.
Sinds de Belgische biercultuur einde 2016 door Unesco werd erkend als immaterieel werelderfgoed, wordt Belgisch bier meer en meer gebruikt om België te promoten tijdens diplomatieke, economische en culturele missies en evenementen. Het is alleszins manier om enerzijds meer informele gesprekken te voeren, relaties op te bouwen en om anderzijds een positieve indruk achter te laten want Belgisch bier wordt wereldwijd gesmaakt.
Belgisch bier zorgt voor een andere sfeer
Onder impuls van premier Alexander De Croo worden de Belgische bieren en de door Unesco erkende Belgische biercultuur sterker gepromoot. “In de periode dat ik premier was, tussen oktober 2020 en februari 2025, heb ik er steeds naar gestreefd om waar mogelijk Belgisch bier naar voor te schuiven. Enerzijds zorgt Belgisch bier voor een andere sfeer, anderzijds is het een product waarvoor België wereldwijd bekend is en waarover wij ook met de nodige fierheid mogen spreken”, geeft Alexander De Croo aan.
“ Eigenlijk symboliseert Belgisch bier de openheid en de toegankelijkheid van onze inwoners. Er zijn zoveel vergelijkingspunten tussen beide. Kijk maar naar de diversiteit van onze bieren en onze bevolking. Wij hebben ook geen ego dat daarvoor in de weg loopt. Er is ook eenzelfde ‘je m’en fous’-tisme dat je terugvindt in de Belg die zijn goesting doet en de brouwer die innovatief en creatief uit de hoek komt en zich weinig of niets aantrekt van recepturen. Kijk maar naar de onwaarschijnlijke variatie aan Belgische bieren tijdens bijvoorbeeld het Belgian Beer Weekend op de Grote Markt in Brussel. In Duitsland hebben de Oktoberfeesten in München een cultstatus, waarnaar ik met de nodige jaloezie kijk. Wat wij hier in Brussel doen is minstens even fenomenaal en qua aanbod en kwaliteit veel gevarieerder dan in München”.
Van formeel naar conviviaal
Het schenken van Belgisch bier tijdens een diplomatiek diner zorgt voor een ommezwaai van de sfeer, herinnert Alexander De Croo zich. Tijdens een diner in juni 2017 op Hertoginnedal, aansluitend op het bezoek van een Chinese delegatie met premier Li Keqiang, fluisterde hij als toenmalig vice-premier premier Charles Michel in om op het einde Belgisch bier te serveren. “Wij hadden overdag in Gent de autofabriek bezocht van Volvo dat eigendom is van het Chinese Geely”, herinnert Alexander De Croo. “Het was er vrij formeel aan toe gegaan en ook tijdens het diner bleef het allemaal wat officieel. Wij hadden lekker gegeten en ook genoten van de bijhorende wijnen. Toen de obers rondkwamen met Belgisch bier veranderde de sfeer in enkele minuten. Een golf van enthousiasme overspoelde het diner, mensen stonden recht, hielden een glas bier in hun hand, gingen een praatje slaan aan een andere tafel hoewel een gesprek niet altijd evident door de verschillende talen, er werden schouderklopjes uitgedeeld. Kortom, er ontstond een sfeer van convivialiteit. Er werd een andere sociale band gecreëerd door het schenken van bier dan door het aanbieden van wijn. Na de verplichte beleefdheden overdag en bij het begin van het diner hebben wij eigenlijk genoten van een goede avond waardoor de sfeer ook de volgende dagen anders was”.
Belgisch bier gaat door mond en geheugen
“Tot voor enkele jaren kende men België van bier én van de Rode Duivels, maar helaas doen die het nu minder goed. De kwaliteit van onze bieren is evenwel gebleven”, stipt Alexander De Croo aan. “In het buitenland kent men bekende merken van grote brouwerijen. Daarnaast bestaat er een enorme verscheidenheid en ik heb altijd getracht om die eveneens in de verf te zetten. Op buitenlandse missie of bij de ontvangst van buitenlandse delegaties heb ik altijd vooraf gevraagd welke bieren er beschikbaar waren en welk verhaal erachter schuil gaat. De authenticiteit en het verhaal creëren de beleving. Bier gaat immers niet alleen door de mond maar ook door het geheugen. Wat je over het bier vertelt, blijft meer dan eens bij. Vanuit die achtergrond heb ik in de Verenigde Staten altijd verduidelijkt dat ‘Belgian style’ geen authentiek Belgisch bier is. Eigenlijk moeten wij ons Belgisch bier met veel meer assertiviteit promoten, ook bij de maaltijd, net zoals de Fransen dat doen met hun wijn en champagne. Ik heb daar altijd mijn best voor gedaan, bijvoorbeeld op het Wereld Economisch Forum in Davos waar wij het Belgian House hadden, weliswaar in samenwerking met een privé-partner. In 2024 was de gastspreker Bill Gates die ik toen mee achter de toog heb gekregen om een glas Belgisch bier te tappen. Wel, die foto is de wereld rond gegaan; dat reikt veel verder dan louter het sponsorship van een brouwerij en zet de Belgische bieren zonder meer op de kaart”.
Zowel Alexander De Croo als Sven Gatz beklemtonen tot slot dat een verantwoorde en matige consumptie van de geserveerde bieren primeert in de Belgische bierdiplomatie.
Lees meer: Diplomatisch kiezen tussen bier of wijn, Speels tussen Obama en di Rupo, Sectorgebonden belangenbehartiging
Verschenen in Bierpassie nr. 107, juni 2025
