Een heilzaam bad nemen in een brouwkuip? In een bierspa kan het maar of er ooit soldaten een bad hebben genomen in een brouwkuip blijft een hardnekkige mythe.
Hier en daar tref je wel een wellnesscentrum aan dat beschikt over een bierspa waar je kan relaxen in een wortachtig bad. Maar, in een brouwerij gaan baden om je te wassen, is toch wat anders. Nochtans zou het wel gebeurd zijn tijdens de Eerste Wereldoorlog toen frontsoldaten in de Westhoek zich wekelijks verplicht collectief moesten ontluizen en wassen. Hardnekkige verhalen daarover duiken regelmatig net zoals foto’s en spotprenten van badende soldaten in een (brouw-)kuip.
In een scriptie ‘Bier, hop en de Eerste Wereldoorlog’ trachtte Elien Raes eerder al de waarheid te achterhalen, net zoals auteur Frank Becuwé in zijn boek ‘Bier aan het IJzerfront’. Hoewel brouwerijen achter de IJzer-frontlijn focusten op het brouwen van bier voor de soldaten zouden zij hun kuipen een dag ter beschikking hebben gesteld als collectief bad om zich te ontdoen van de luizen of ‘itchekos’ zoals zij werden genoemd. De ‘brouwkuipen’ zouden veeleer open waterreservoirs of gistkuipen zijn geweest. Het is alleszins onwaarschijnlijk dat men zich ging baden in te ondiepe koelschepen of in beslag- of kookkuipen waarin zich een roerwerk bevindt. Technisch zou het ook niet evident zijn geweest om het benodigde water naar de hoger of lager gelegen gist-of koelkuipen te transporteren.
Merkwaardig is dat dergelijke tijdelijke ‘badhuizen’ of ‘lausoleum’ zoals zij in het Duits werden genoemd aan beide zijden van de frontlijn voorkwamen.
Lyn MacDonald beschrijft in ‘They called it Passchendaele: The Story of the Battle of Ypres and of the Men Who Fought in it’ hoe die collectieve wasbeurt in een brouwerij verliep en men zelfs drie kuipen moest doorlopen. Dat zou betekenen dat het om een heel grote brouwerij moest gaan want brouwerijen hadden doorgaans slechts één of hoogstens twee beslag- of brouwkuipen. Of waren het misschien gistkuipen of doorgezaagde houten foeders?
In ‘De Eerste Halte na de Hel: Talbot House Poperinge’ wordt verwezen naar brouwerij Sint-Joris in Reningelst die als badhuis werd gebruikt en waar in een schuur meerdere brouwkuipen waren opgesteld. Mogelijk werden de brouwinstallaties alleen maar gebruikt om het badwater op te warmen en werd het nadien overgeheveld naar de doorgezaagde foeders. Bovendien zou het reinigen van brouwkuipen die als bad werden gebruikt en waarin zeepresten, luizen en vuil achterbleef een onmogelijke klus zijn. Het is bijgevolg twijfelachtig dat men er daags nadien opnieuw bier kon in brouwen, ook al omdat het opwarmen van brouwwater vele uren in beslag neemt. Bovendien had onder andere de Britse militaire gouverneur Andringa maatregelen opgelegd opdat het brouwen zo hygiënisch mogelijk zou verlopen.
Dat soldaten de grote kuipen in geofficialiseerde militaire badhuizen of ‘Divisional Baths’ en ontluizingsstations vergeleken of verwarden met brouwkuipen valt evenmin uit te sluiten.
Hoewel er naast foto’s en prenten van soldaten in grote kuipen bestaan evenals teksten waarin vaak wel enig concreet bewijs ontbreekt, blijft het onduidelijk of frontsoldaten ooit in brouwkuipen hebben gebaden maar het verhaal is te mooi om te laten liggen.
Menu
